شرکت سپهر گاز کاویان قادر به تولید و آزمون انواع گازهای خالص آزمایشگاهی از جمله گازهای ترکیبی است. این شرکت همچنین گازهای غواصی را نیز تولید میکند و آزمایشگاه مرجع اداره استاندارد است و دارای گواهینامه ISO17025 میباشد. برای خرید و کسب اطلاعات بیشتر با شماره های 02146835980-09120253891 تماس حاصل فرمایید.
فروش گاز غواصی
گاز غواصی به مخلوطی از گازها گفته میشود که غواصان برای تنفس در زیر آب استفاده میکنند . این مخلوطها معمولاً از اکسیژن، نیتروژن و هلیوم تشکیل شدهاند و بسته به عمق غواصی و نیازهای غواص، ترکیب آنها متفاوت است.
انواع گازهای غواصی
هوای فشرده
این رایجترین نوع گاز غواصی است که از %۲۱ اکسیژن و %۷۹ نیتروژن تشکیل شده است و برای غواصیهای سطحی و متوسط استفاده میشود.
هوای فشرده (Compressed Air) متداولترین و سادهترین گاز تنفسی در غواصی است. این گاز همان هوای معمولی است که تنفس میکنیم، اما با فشار بالا در سیلندرهای غواصی ذخیره میشود.
هوای فشرده ترکیبی از گازهای معمولی موجود در جو زمین است که توسط کمپرسورهای مخصوص، تا فشاری بین 200 تا 300 بار در سیلندر غواصی ذخیره میشود.
ترکیب شیمیایی:
گاز درصد تقریبی
نیتروژن (N₂) ۷۸٪
اکسیژن (O₂) ۲۱٪
گازهای دیگر (آرگون، دیاکسیدکربن، نئون…) حدود ۱٪
کاربرد:
• در غواصی تفریحی و آموزشی تا عمق حدود ۳۰ تا ۴۰ متر استفاده میشود.
د در غواصی فنی یا صنعتی معمولاً جای خود را به مخلوطهای ویژه مثل نایتروکس یا تریمیکس میدهد.
مزایا:
در دسترس و ارزان
نیاز به تجهیزات ویژه ندارد
ساده برای استفاده و تنظیم فشار
قابل تولید با کمپرسورهای استاندارد غواصی
معایب و محدودیتها:
- مستی نیتروژنی (Nitrogen Narcosis):
در عمقهای بیشتر از ۳۰ متر، نیتروژن باعث اختلال در تمرکز، واکنش کند و نوعی حالت مستی میشود. - مسمومیت با اکسیژن (Oxygen Toxicity):
در عمق بیش از ۵۶ متر، فشار جزئی اکسیژن بیش از حد مجاز میشود و خطر تشنج یا آسیب به سیستم عصبی وجود دارد. - بیماری رفع فشار (Decompression Sickness):
بهدلیل جذب نیتروژن در بافتها در عمق زیاد و آزاد شدن سریع آن در هنگام صعود.
نکات ایمنی:
• هوا باید خشک، تمیز و بدون روغن یا بخار بنزین باشد (آلودگی ممکن است خطرناک یا حتی کشنده باشد).
• سیلندر باید مرتب بازرسی و آزمایش هیدرواستاتیک شود.
• استفاده از جداول دکامپرشن یا کامپیوتر غواصی الزامی است.
نیتروکس (Nitrox)
این مخلوط شامل %۲۱ تا %۴۰ اکسیژن و بقیه نیتروژن است. غلظت بالاتر اکسیژن در نیتروکس به غواصان اجازه میدهد زمان بیشتری را در زیر آب بمانند و برای غواصیهای تفریحی و صنعتی در عمقهای متوسط کاربرد دارد.
گاز نایتروکس (Nitrox) یکی از پرکاربردترین مخلوطهای تنفسی در غواصی تفریحی و نیمهفنی است که به دلیل افزایش ایمنی و زمان بیشتر در عمقهای متوسط بسیار محبوب شده است.
نایتروکس مخلوطی از اکسیژن (O₂) و نیتروژن (N₂) است، مشابه هوای معمولی، با این تفاوت که مقدار اکسیژن آن افزایش یافته است.
به همین دلیل به آن “Enriched Air Nitrox” (EANx) هم میگویند؛ یعنی “هوای غنیشده از اکسیژن”.
ترکیب گازی
هوای معمولی: ۲۱٪ اکسیژن + ۷۹٪ نیتروژن
نایتروکس: معمولاً بین ۲۲٪ تا ۴۰٪ اکسیژن دارد.
نوع نایتروکس درصد اکسیژن (O₂) درصد نیتروژن (N₂) توضیح
EANx32 (یا Nitrox 32) ۳۲٪ ۶۸٪ رایجترین نوع در غواصی تفریحی
EANx36 (یا Nitrox 36) ۳۶٪ ۶۴٪ برای عمقهای کمتر، زمان بیشتر در کف
سفارشی ۲۲–۴۰٪ باقیمانده برای نیازهای خاص غواص
هدف استفاده از نایتروکس
هدف اصلی:
کاهش میزان نیتروژن که بدن در عمق جذب میکند.
در نتیجه:
• خطر بیماری رفع فشار (Decompression Sickness) کاهش مییابد.
• زمان حضور در کف (Bottom Time) بیشتر میشود.
مزایا
زمان بیشتر زیر آب: چون نیتروژن کمتری وارد بافتها میشود.
کاهش خستگی بعد از غواصی: به دلیل جذب کمتر نیتروژن.
افزایش ایمنی در عمقهای متوسط (۱۵–۳۰ متر).
محدودیتها و خطرات
مسمومیت با اکسیژن (Oxygen Toxicity):
• در عمق زیاد، فشار جزئی اکسیژن بالا میرود (بیش از ۱.۴ اتمسفر خطرناک است).
• بنابراین نایتروکس فقط برای عمقهای محدود ایمن است.
نوع نایتروکس حداکثر عمق ایمن (تقریبی)
EANx32 حدود ۳۳ متر
EANx36 حدود ۲۸ متر
نیاز به آموزش ویژه (Nitrox Diver Course)
نیاز به تست و تحلیل گاز قبل از هر غواصی
تجهیزات باید برای درصد بالای اکسیژن سازگار (O₂ Compatible) باشند
کاربرد عملی
• بیشتر در غواصی تفریحی طولانیمدت (مثلاً عکاسی زیرآب یا اکتشاف در ۲۰–۳۰ متر عمق).
• استفاده در غواصیهای پیدرپی (Repeated Dives) چون نیتروژن تجمعی کمتری دارد.
نکته فنی: فشار جزئی اکسیژن (PO₂)
طبق قانون دالتون:
فشار جزئی = درصد اکسیژن × فشار محیط
مثلاً در ۳۰ متر عمق (۴ اتمسفر):
اگر با EANx32 غواصی کنید → PO₂ = 0.32 × 4 = 1.28 atm → هنوز ایمن است (زیر 1.4).
تریمیکس (Trimix)
این مخلوط شامل اکسیژن، نیتروژن و هلیوم است. هلیوم به عنوان جایگزین بخشی از نیتروژن در این مخلوط استفاده میشود و برای غواصیهای عمیقتر که غواصان با خطر مسمومیت نیتروژن روبرو هستند، مناسب است.
گاز تریمیکس (Trimix) یکی از گازهای پیشرفته و تخصصی غواصی است که برای غواصیهای عمیق (معمولاً بالای ۴۰ تا ۵۰ متر) استفاده میشود. این گاز در غواصی فنی (Technical Diving)، نظامی و صنعتی کاربرد زیادی دارد.
تعریف گاز تریمیکس (Trimix)
تریمیکس ترکیبی از سه گاز اصلی است:
اکسیژن (O₂) + نیتروژن (N₂) + هلیوم (He)
هدف از افزودن هلیوم، کاهش اثرات منفی نیتروژن و اکسیژن در عمق زیاد است.
ترکیب گازی
در تریمیکس، درصد هر گاز بسته به عمق برنامهریزیشده تنظیم میشود.
فرمول نوشتاری به شکل زیر است:
Trimix xx/yy
xx =درصد اکسیژن
yy =درصد هلیوم
(باقیمانده نیتروژن است.)
مثلاً:
• Trimix 21/35 → ۲۱٪ O₂ ، ۳۵٪ He ، ۴۴٪ N₂
• Trimix 18/45 → ۱۸٪ O₂ ، ۴۵٪ He ، ۳۷٪ N₂
• Trimix 10/70 → ۱۰٪ O₂ ، ۷۰٪ He ، ۲۰٪ N₂ (برای اعماق بسیار زیاد)
چرا از تریمیکس استفاده میشود؟
در عمق زیاد، هوای معمولی مشکلاتی ایجاد میکند:
- مستی نیتروژنی (Nitrogen Narcosis)
- مسمومیت با اکسیژن (O₂ Toxicity)
- تراکم زیاد گاز → تنفس دشوارتر
افزودن هلیوم باعث میشود:
• تراکم گاز کاهش یابد → تنفس راحتتر
• مستی نیتروژنی کم شود
• فشار جزئی اکسیژن در عمق کنترل شود
انواع تریمیکس بر اساس میزان اکسیژن
نوع توضیح کاربرد
Normoxic Trimix مقدار اکسیژن طبیعی (حدود ۱۸–۲۱٪) غواصی تا حدود ۶۰ متر
Hypoxic Trimix اکسیژن کمتر از ۱۸٪ برای عمقهای بیش از ۶۰ متر (شروع غواصی باید با گاز دیگر انجام شود)
Hyperoxic Trimix اکسیژن بیش از ۲۱٪ برای عمقهای متوسط با زمان دکمپرشن کمتر
مزایا
کاهش مستی نیتروژنی
کنترل دقیق فشار جزئی اکسیژن
امکان غواصی ایمنتر در عمقهای زیاد (تا بیش از ۱۰۰ متر)
کاهش مقاومت در برابر تنفس (به دلیل چگالی کمتر هلیوم)
معایب و محدودیتها
نیاز به آموزش تخصصی (Technical Diving Certification)
نیاز به چند سیلندر گاز مختلف برای مراحل مختلف غواصی (Switching gases)
گران بودن بهخاطر استفاده از هلیوم
صدای غواص تغییر میکند (به دلیل هلیوم)
نیاز به برنامهریزی دقیق دکامپرشن
نکته فنی: فشار جزئی گازها در تریمیکس
در غواصی با تریمیکس باید همزمان سه گاز را کنترل کرد:
• PPO₂ فشار جزئی اکسیژن: برای جلوگیری از مسمومیت
• PPN₂ فشار جزئی نیتروژن: برای کنترل نارکوزیس
• PPHe فشار جزئی هلیوم: برای محاسبه تراکم و اثرات حرارتی
کاربردهای رایج
• غواصی فنی در عمقهای بیش از ۵۰ متر
• عملیات نجات یا نظامی
• غواصی غار و اکتشاف در اعماق زیاد
• پروژههای علمی یا فیلمبرداری در عمق بالا
هلیوکس (Heliox)
این مخلوط شامل اکسیژن و هلیوم است و برای غواصیهای بسیار عمیق استفاده میشود. هلیوم در این ترکیب به کاهش اثرات نارکوز نیتروژنی کمک میکند.
گاز هِلیوکس (Heliox) ترکیبی از هلیوم (He) و اکسیژن (O₂) است.
در این مخلوط هیچ نیتروژنی وجود ندارد.
ترکیب:
• هلیوم + اکسیژن
درصدها بسته به عمق و هدف غواصی تنظیم میشوند، مثلاً: Heliox 80/20 = ۸۰٪ He و ۲۰٪ O₂
کاربرد:
برای غواصیهای بسیار عمیق بیش از ۱۰۰ متر در غواصیهای صنعتی، نظامی یا اشباع (Saturation Diving) استفاده میشود.
مزایا:
جلوگیری از مستی نیتروژنی چون نیتروژن ندارد
تنفس راحتتر در عمق زیاد (چگالی کمتر نسبت به هوا)
معایب:
صدای غواص تغییر میکند (به دلیل هلیوم)
گرمای بدن سریعتر از دست میرود (هلیوم رسانای گرمایی بالایی دارد)
گران و نیازمند تجهیزات و برنامهریزی خاص
نتیجه:
هلیوکس برای غواصیهای بسیار عمیق و طولانیمدت استفاده میشود، چون ایمنتر از هوا یا نایتروکس در فشارهای زیاد است.
اهمیت استفاده از گازهای خاص:
کاهش نارکوز نیتروژنی: نیتروژن در غلظتهای بالا میتواند اثرات مخربی بر سیستم عصبی غواص داشته باشد (نارکوز نیتروژنی). استفاده از هلیوم در مخلوطهای گازی به کاهش این اثر کمک میکند.
بدون شرح